Paulus begaafd tot Gods eer

We kunnen niet vaststellen of Paulus hoogbegaafd was. De Bijbel gebruikt dat begrip niet en bijna tweeduizend jaar later kunnen we hem geen IQ-test meer laten maken. Toch is het een interessante vraag, want Paulus was een uitzonderlijke denker, maar ook een intens en gevoelig mens. Juist die combinatie valt op.

In het verhaal Paulus en Delphi leg ik verschillende kenmerken uit de Delphi-definitie naast zijn leven en brieven. Hier in deze studie wil ik een andere vraag stellen: wat vertelt de Bijbel over de bijzondere vermogens van Paulus en over de manier waarop hij daarmee omging?

Een bijzonder verstand

Paulus was grondig opgeleid. Hij vertelt dat hij in Jeruzalem onderwijs had gekregen aan de voeten van Gamaliël, een gerespecteerde wetgeleerde (Handelingen 22:3).

Zijn brieven laten zien dat hij ingewikkelde gedachtegangen kon opbouwen en verschillende Bijbelse lijnen met elkaar kon verbinden. In Romeinen verbindt hij bijvoorbeeld Adam en Christus, zonde en genade, wet en geloof, Israël en de volken.

Zelfs Petrus merkt op dat Paulus zijn brieven schreef met de wijsheid die hem gegeven was en dat daarin sommige dingen moeilijk te begrijpen zijn (2 Petrus 3:15–16). Paulus schreef niet ingewikkeld om indruk te maken. Sommige zaken waren blijkbaar gewoon ingewikkeld. Hij probeerde grote geestelijke waarheden zorgvuldig onder woorden te brengen.

Verstand alleen is niet genoeg

Juist Paulus, die zoveel wist en zo diep kon denken, relativeerde kennis opvallend sterk. In 1 Korinthe 8:1 schrijft hij dat kennis opgeblazen maakt, maar liefde opbouwt.

Een paar hoofdstukken later gaat hij nog verder. Zelfs wanneer iemand alle geheimenissen zou kennen en alle kennis zou bezitten, maar de liefde niet had, zou hij niets zijn (1 Korinthe 13:2).

Paulus zet verstand daarmee niet weg als onbelangrijk. Hij gebruikt zijn eigen verstand voortdurend en roept anderen op om na te denken. Maar kennis krijgt pas werkelijk waarde wanneer zij verbonden is met liefde. Gelijk hebben is niet hetzelfde als goed doen. Iets eerder begrijpen dan een ander maakt je niet belangrijker dan die ander.

Denken, voelen en handelen

Paulus was bovendien veel meer dan een intellectueel. Hij schrijft openlijk over verdriet, tranen, verlangen en liefde. Aan de Korintiërs vertelt hij dat hij hun onder grote druk en met veel tranen had geschreven (2 Korinthe 2:4). Over zijn eigen volksgenoten spreekt hij over grote droefheid en voortdurende pijn in zijn hart (Romeinen 9:2).

Tegelijkertijd was hij bijzonder praktisch. Hij werkte als tentenmaker (Handelingen 18:3), reisde grote afstanden, stichtte gemeenten, begeleidde mensen en bemiddelde bij conflicten. Denken, voelen en handelen horen bij Paulus bij elkaar.

Misschien is dat wel belangrijker dan de vraag hoe intelligent hij precies was.

Een gave krijgt een bestemming

Paulus wist dat wat hij bezat, hem uiteindelijk gegeven was. In 1 Korinthe 4:7 stelt hij de scherpe vraag: wat heb je dat je niet ontvangen hebt?

Dat verandert de manier waarop je naar bijzondere vermogens kunt kijken. Een gave hoef je niet kleiner te maken dan zij is. Paulus deed dat zelf ook niet. Hij gebruikte zijn kennis, taal, overtuigingskracht, creativiteit en enorme gedrevenheid volop.

Maar hij beschouwde die niet als bezit waarmee hij boven anderen kon staan. Zijn gaven hadden een bestemming. Hij wilde Christus bekendmaken, gemeenten opbouwen, mensen helpen groeien en het evangelie zo helder mogelijk uitleggen.

Begaafd tot Gods eer

Of Paulus hoogbegaafd was, kunnen we niet weten. Er zijn genoeg kenmerken die die gedachte interessant maken: hij kon diep denken, grote verbanden leggen, creatief formuleren, intens voelen en zelfstandig positie innemen.

Maar uiteindelijk stelt de Bijbel een belangrijkere vraag dan hoeveel iemand gekregen heeft: wat doe je met wat je ontvangen hebt?

Bij Paulus zien we een man met bijzondere vermogens die zichzelf niet tot middelpunt maakte. Zijn verstand werd geen eindstation, maar gereedschap. Misschien ligt daar ook voor hoogbegaafden een mooie opdracht: niet minder denken, minder voelen of minder intens leven, maar juist wat je ontvangen hebt zo leren gebruiken dat het liefde opbouwt, mensen dient en God eert.