Kieboom
De term
Tessa Kieboom benadrukt de psychosociale dimensie van hoogbegaafdheid. Naast cognitieve vermogens spelen persoonlijkheid, emotie en sociale factoren een centrale rol.
Mens en beleving
Hoogbegaafdheid is volgens Kieboom niet alleen een kwestie van denken, maar ook van hoe iemand zichzelf ervaart, reageert en zich verhoudt tot anderen.
Zie ook Delphi, Dąbrowski, Gagne, Gardner en Renzulli.
Kieboom introduceerde het Denkluik en het Zijnsluik.
Kieboom uitgewerkt
Kieboom brengt een belangrijke aanvulling op cognitieve modellen van hoogbegaafdheid. Zij richt zich op de psychosociale kenmerken die vaak samenhangen met een hoog cognitief vermogen, zoals perfectionisme, gevoeligheid, rechtvaardigheidsgevoel en een sterke behoefte aan autonomie.
Deze benadering maakt zichtbaar dat hoogbegaafdheid niet alleen zit in wat iemand kan, maar ook in hoe iemand leeft. Denken en beleving zijn met elkaar verbonden. Dit sluit aan bij modellen zoals Delphi en Dabrowski, waarin persoonlijke ontwikkeling en intensiteit centraal staan.
Voor volwassenen betekent dit dat functioneren niet alleen afhankelijk is van intellect, maar ook van Zelfbeeld, relaties en omgeving. Wanneer deze niet aansluiten, kan dat leiden tot spanning, ondanks hoge cognitieve vermogens.
Kieboom benadrukt dat deze kenmerken niet los staan van elkaar. Gevoeligheid versterkt bijvoorbeeld perfectionisme, en een sterk rechtvaardigheidsgevoel beïnvloedt relaties en keuzes. Het geheel vormt een samenhangend profiel.
Haar werk biedt praktische handvatten om deze dimensie te begrijpen en ermee om te gaan. Daarmee wordt hoogbegaafdheid verklaard, omdat zij laat zien hoe cognitieve kenmerken samenhangen met persoonlijkheid, emotie en gedrag. Het wordt hiermee ook hanteerbaar, omdat zij inzicht geeft in herkenbare patronen en concrete manieren aanreikt om hiermee om te gaan in het dagelijks leven, werk en relaties.
1Lees meer op Exentra – expertisecentrum hoogbegaafdheid↗.
2Lees meer op Boeken van Tessa Kieboom↗.