Delphi-model
De term
Het Delphi-model Hoogbegaafdheid beschrijft hoogbegaafdheid als een samenhangend patroon van kenmerken in denken, voelen en zijn. Het model kijkt dus niet alleen naar intelligentie, maar naar een bredere combinatie van cognitieve, emotionele en motivationele eigenschappen.
Zie ook Dąbrowski, Gagne, Gardner, Kieboom, Renzulli en Sternberg. En ook: Kenmerken hoogbegaafdheid, Denkluik en Zijnsluik.
Een breed perspectief
In het Delphi-model wordt hoogbegaafdheid gezien als een profiel van kenmerken die elkaar beïnvloeden. Cognitieve vermogens spelen een rol, maar ook eigenschappen zoals gevoeligheid, autonomie, motivatie en rechtvaardigheidsgevoel.
Het model probeert daarmee recht te doen aan de ervaring dat hoogbegaafdheid vaak zichtbaar wordt in een combinatie van denken én innerlijke beleving.
Een (hoog)begaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens. Intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren.
Definitie hoogbegaafdheid, tot stand gekomen op het symposium 'Hoogbegaafd. Dat zie je zo!', november 2007)
Delphi-model uitgewerkt
Het Delphi-model Hoogbegaafdheid (2007–2008) is een consensusmodel, ontwikkeld door Nederlandse en Vlaamse experts op het gebied van hoogbegaafdheid. Via een Delphi-procedure, een methode waarbij experts in meerdere rondes tot consensus komen, werd een model opgesteld dat de verschillende kenmerken van hoogbegaafdheid systematisch beschrijft.
Het model onderscheidt verschillende clusters van eigenschappen. Enerzijds cognitieve kenmerken, zoals snel denken, complex redeneren en het leggen van verbanden. Anderzijds kenmerken van het zijn, zoals gevoeligheid, autonomie, rechtvaardigheidsgevoel en sterke intrinsieke motivatie.
Een belangrijk uitgangspunt van het model is dat deze kenmerken niet los van elkaar bestaan. Ze vormen een samenhangend systeem. De cognitieve kant van hoogbegaafdheid beïnvloedt bijvoorbeeld hoe iemand situaties analyseert, terwijl de gevoelsmatige en motivationele kant bepaalt hoe iemand daarop reageert.
Het model heeft in Nederland en Vlaanderen invloed gehad op hoe hoogbegaafdheid wordt herkend en beschreven. In plaats van uitsluitend naar IQ-scores te kijken, wordt vaker gekeken naar een breder profiel van kenmerken die samen een beeld vormen.
In onderwijs en begeleiding kan dit model helpen om beter te begrijpen waarom hoogbegaafden soms anders reageren op situaties. Niet alleen cognitieve snelheid, maar ook gevoeligheid, rechtvaardigheidsgevoel en autonomie spelen vaak een rol in gedrag en motivatie.
Het Delphi-model sluit daarmee aan bij een bredere ontwikkeling in onderzoek naar hoogbegaafdheid, waarin cognitieve capaciteit wordt gezien als één onderdeel van een complex persoonlijkheidsprofiel.
Lees meer op exentra.be↗ en op koepelhb.nl↗.