Hoe vertel ik het
Hoe zeg je tegen iemand dat je hoogbegaafd bent? Is het überhaupt verstandig om te vertellen? Hoe mensen in mijn familie of vriendenkring zouden reageren als ik zomaar zou zeggen: 'Ik ben hoogbegaafd' weet ik niet, maar de meesten zouden het niet zomaar begrijpen.
Misverstanden en misvattingen
Er zijn over hoogbegaafdheid veel misvattingen. Het zijn mensen die alles kunnen (of denken te kunnen), bij wie altijd alles lukt, die gymnasium doen zonder huiswerk te maken of die bekend worden vanwege bijzondere uitvindingen.
Zie het uitgebreide artikel over Misverstanden
Als je het zomaar aankondigt (ik ben hoogbegaafd), zullen mensen mogelijk denken dat je nogal arrogant overkomt, dat je denkt dat je meer bent dan zij en vaak begrijpen ze niet waarom je dit zegt.
Toch willen we soms graag juist over dit stukje van onszelf aan anderen vertellen. Vanwege die misvattingen en dat het verkeerd begrepen kan worden, is het soms beter om andere woorden te gebruiken.
Andere mogelijkheden
Ik herken me in de kenmerken
Een mogelijkheid kan zijn: 'Ik herken mij in de kenmerken van hoogbegaafdheid. Mag ik je daar iets over vertellen?' Dat klinkt al minder stellig en geeft de ander ruimte om te bepalen of hij of zij daar meer over wil weten.
Het is in dat geval belangrijk dat je de kenmerken van hoogbegaafdheid redelijk paraat hebt, en vooral welke voor jou persoonlijk van toepassing zijn, als het kan met voorbeelden erbij. Die voorbeelden kunnen helpen om je verhaal voor de ander dichterbij te brengen. Ik zeg wel eens: ik vind het lastig om iets te doen waarvoor ik geen belangstelling heb – meestal krijg ik meteen te horen dat ze dat in mij herkennen :-) Of: Ik heb snel last van fel licht of hard geluid en trek me dan graag even terug.
Als ik meerdere kenmerken noem waarin ik me herken en de gesprekspartner begrijpt wat ik bedoel en ziet dat ook in mij, dan kan ik eventueel noemen dat dit hoogbegaafdheid heet. Maar dat hoeft soms niet eens meer.
Ik ben geïdentificeerd
Hoogbegaafdheid is geen diagnose, maar het kan in gesprekken met bijvoorbeeld een psycholoog wel worden vastgesteld. Als dat bij jou het geval is, zou je kunnen zeggen: 'Ik ben als hoogbegaafd geïdentificeerd,' of 'ik ben een geïdentificeerde hoogbegaafde.' Hoewel dat milder klinkt dan 'Ik ben hoogbegaafd,' kun je nog steeds tegen hetzelfde onbegrip aanlopen.
Daarom kan het ook in dit geval beter zijn om eerst kenmerken te benoemen, die de ander mogelijk in je herkent. 'Ik merk dat ik snel denk en vaak ook meerdere dingen tegelijk zie. Ik verlies snel mijn interesse in dingen. Bovendien ben ik erg gevoelig voor licht en geluid. Daarom denk ik dat ik...'
Hoogbegaafdheid speelt een rol
Je kunt ook zeggen: ‘Hoogbegaafdheid speelt een rol in mijn leven.’ Dat is net zoiets als het verschil tussen ‘ik heb autisme’ en ‘ik ben een autist’. Als het een rol speelt, geef je impliciet aan dat het je niet volledig definieert en dat ook andere dingen belangrijk voor je zijn.
Vertel wat het met je doet
Het is niet onze bedoeling op te scheppen en we willen al helemaal niet beweren dat we meer zijn dan een ander. Daar gaat het helemaal niet om. Daarom is het vaak voldoende om ons te beperken tot een beschrijving van dingen die spelen in ons leven, die anders zijn dan gemiddeld bij anderen het geval is.
Je kunt vertellen: 'Zo werkt het bij mij. Zo ben ik bedraad. Daarom reageer ik zo. Ik vind het fijn als mensen me goed begrijpen, daarom wil ik uitleggen hoe het bij mij werkt.'
Verstandig of niet
Het hangt ervan af waarom je het wilt vertellen en tegen wie. Wil je het vertellen om begrip te krijgen voor bepaalde dingen (ik denk zo, dit vind ik lastig, je merkt dat ik snel ben enz.), dan is kenmerken benoemen en dat dan koppelen aan de term mogelijk een goede oplossing. Of vertellen of niet verstandig is en hoe je dat moet doen, hangt daarom denk ik helemaal af van de omstandigheden.
Hopelijk heb je wat aan de genoemde mogelijkheden. De ene is niet beter dan de andere. Kijk vooral wat goed bij jou past.
Lees hier meer over Kenmerken hoogbegaafdheid.