Complex dieet

Mijn dieet is niet complex, maar ik houd niet van lange titels. De titel zou eigenlijk moeten zijn: Een dieet met complexiteit, of: Minimale hoeveelheid complexiteit in het dieet. Het gaat bovendien niet om mijn eetgewoonten.

Mijn brein

Soms heb ik de behoefte om aan iemand uit te leggen hoe het bij mij werkt. Dan probeer ik deze zin op iemand uit: ‘Mijn brein heeft het nodig om regelmatig op iets ingewikkelds te kauwen.’ Deze kan ook: ‘Ik heb het af en toe nodig om over complexe dingen na te denken.’

Niet altijd, maar toch wel graag elke dag. En over de meest uiteenlopende onderwerpen. Zo heb ik eens tijdens een lange autorit uren zwijgend nagedacht over de constante lichtsnelheid, en de volgende dag bedenk ik in mijn hoofd allerlei verschillende manieren waarop ik een makkelijk te verwijderen afdakje kan maken naast het huis. Over die lichtsnelheid, relativiteit en ruimtetijd heb ik trouwens meerdere dagen nagedacht. Ook ontwerp ik in mijn hoofd allerlei nuttige programmaatjes voor eigen gebruik en zie ik het eindproduct al voordat ik achter de computer zit om het te maken. Heerlijk!

Uitdaging

Waarom wil ik dat? Word ik daar niet heel moe van? Heb ik daar wel tijd voor? Is het niet jammer van mijn hersentijd? Heb ik niets beters te doen? Die vragen stel ik mezelf en soms worden ze mij gesteld. Mijn antwoord is meestal dat ik gewoon uitdaging nodig heb.

Er zijn mensen die in hun vakantie graag riskante dingen doen. Dat is niets voor mij. Het spannendste dat ik heb gedaan, is op nieuwjaarsdag met tientallen anderen in een koude rivier springen. Maar nadenken over complexe zaken prikkelt mijn brein en daagt het uit om iets moeilijks te doen. Dat vind ik gaaf. Iets wat ik niet eerder heb overdacht, iets outside the box, vind ik juist leuk omdat het ingewikkeld is.

Vaak levert het ook iets op: een verbetering van een bestaand systeem, of iets dat nog niet bestaat. Een verhaal met een onverwachte wending, een carport die nog niemand heeft, of een uitleg van de relativiteitsleer op tienerniveau.

Een complexe gedachtengang ontstaat soms ook doordat ik juist iets eenvoudigs extreem ver doorwerk, vanuit allerlei invalshoeken, waarbij steeds nieuwe gevolgen, voordelen en nadelen zichtbaar worden.

De keerzijde

Hoewel al dat denken de uitdaging is die ik regelmatig nodig heb, is het niet altijd fijn, handig of praktisch. Ik kan na een uur, soms twee uur, ontdekken dat ik iets moois heb bedacht of gemaakt, maar niet heb gedaan wat ik eigenlijk had moeten doen. Het komt ook voor dat ik er ’s avonds niet mee stop, waardoor ik slechter slaap of vermoeid wakker word.

Een ander nadeel is dat ik een idee of gedachte vaak pas deel (met mijn vrouw, bijvoorbeeld) als ik al meerdere stappen verder ben. Ik vind het moeilijk om een idee te delen dat nog niet af is, dat ik zelf nog niet goed onder woorden kan brengen, omdat het nog in een denkfase zit waarin woorden soms geen rol spelen. Herken je dat? Iemand achteraf meenemen in het proces is dan lastig.

Dat complexe denken, met veel lijnen tegelijk, eerst zijsporen en daarna alles weer samenbrengen tot een conclusie, gaat bij mij vaak snel. Daardoor ontstaat er tempoverschil met anderen. Ook dat kan lastig zijn, zeker als ik daar geen rekening mee houd.

Leven met een actief brein

De kunst is, denk ik, om af en toe te genieten van complexiteit, maar ook te weten wanneer je moet stoppen. Wanneer je het brein iets anders laat doen.

Soms is het goed om een onderwerp los te laten, niet omdat het af is, maar omdat het genoeg is voor dat moment. Daarmee ontstaat ruimte, zodat het later weer terug kan komen. Soms is het dan nog helderder dan daarvoor.

Dit alles vind ik nog steeds een uitdaging. Mijn neiging is om door te gaan, maar ik merk dat mijn brein ook ritme nodig heeft. Inspanning en ontspanning, allebei bewust.

Misschien is ook dit vergelijkbaar met een dieet. Niet alles tegelijk, niet alles onbeperkt. Geen overvloed, maar balans.