Een intelligente God

De mens onderscheidt zich op vele manieren van dieren. Dieren zijn geschapen naar hun aard, maar de mens naar Gods beeld: imago Dei (Genesis 1:26–27). De verschillen zijn niet alleen talrijk, maar ook groot. Veel van die verschillen hangen samen met wat wij intelligentie noemen.

Intelligentie bij de mens

• Zelfbewustzijn.
  Mensen kunnen over zichzelf nadenken. We stellen vragen als Wie ben ik? en Waarom leef ik? Sommige dieren herkennen zichzelf in een spiegel, maar mensen denken ook na over hun eigen gedachten (metacognitie), hun keuzes en hun toekomst.
• Complexe taal.
  Dieren communiceren, soms heel verfijnd. Maar menselijke taal is vele malen complexer. Mensen kunnen abstracte ideeën bespreken, verhalen vertellen, plannen maken voor de toekomst en kennis overdragen over generaties.
• Moraal en ethiek.
  Mensen denken na over goed en kwaad. We maken regels, wetten en morele systemen. Dieren kunnen sociaal gedrag vertonen, maar ontwikkelen geen bewuste ethische systemen.
• Cultuur en cumulatieve kennis.
  Mensen bouwen kennis op over eeuwen. Wetenschap, kunst, technologie en geschiedenis stapelen zich op. Elke generatie begint niet opnieuw, maar bouwt voort op wat er al is.
• Abstract denken en verbeelding.
  Mensen kunnen dingen bedenken die niet bestaan: wiskunde, filosofie, fictieve verhalen en toekomstscenario’s. Dat niveau van abstractie is uniek.
• Technologie en doelbewuste verandering van de wereld.
  Veel dieren gebruiken eenvoudige hulpmiddelen, maar mensen bouwen complexe technologie en veranderen hun omgeving doelgericht: steden, machines en digitale netwerken.
• Religie en zingeving.
  Vrijwel alle menselijke culturen stellen vragen over oorsprong, betekenis en het bestaan van God of goden. Dat soort existentiële vragen zien we bij dieren niet.

Enkele Bijbelse gedachten

Er is ook Bijbelse ondersteuning voor de gedachte dat de mens anders is dan de dieren. De mens krijgt, voor zover we dat weten, als enige de levensadem direct van God (Genesis 2:7). God heeft de mens duidelijk boven de dieren gesteld, want Hij laat hen heersen over de vissen, vogels en alle dieren op aarde (Genesis 1:28). Volgens Psalm 8:5-7 is de mens door God zelfs bijna goddelijk gemaakt. Salomo overweegt of de bestemming van mens en dier verschillend is (Prediker 3:21), namelijk of de geest van de mens opstijgt en die van het dier neerdaalt naar de aarde. Volgens Jakobus worden (wilde) dieren door de mensen getemd (Jakobus 3:7).

Dit zijn maar enkele voorbeelden vanuit de Bijbel die het verschil tussen mensen en dieren groot presenteren. De mens staat boven de dieren.

Intelligentie

Zoals al eerder genoemd, zijn wij als mensen geschapen naar het beeld van een intelligente God. De wereld is niet tot stand gekomen door een of andere oerknal (naar mijn mening), maar door de zorgvuldige scheppingsdaad van een intelligente God. Onze vermogens verschillen enorm van die van dieren en onze verantwoordelijkheden en taken in de schepping zijn ook anders.

Al met al roept het ons, die mooibegaafd zijn, misschien wel op om goed na te denken over onze gave en die voor zover dat in ons vermogen ligt in te zetten tot eer van onze Maker.