Tessa Kieboom
De term
Tessa Kieboom is een Vlaamse deskundige en auteur die het denken over hoogbegaafdheid in het Nederlandse taalgebied sterk heeft beïnvloed. Zij verbindt cognitief potentieel nadrukkelijk met beleving, persoonlijkheid en context.
Meer dan prestaties en een IQ-score
Haar werk maakte begrippen als het denk- en zijnsluik toegankelijk voor ouders, onderwijsprofessionals, coaches en hoogbegaafde volwassenen. Daarmee hielp zij het gesprek verbreden van alleen kunnen en presteren naar de manier waarop iemand hoogbegaafdheid beleeft.
Tessa Kieboom uitgewerkt
Kieboom is verbonden aan Exentra, een Vlaams expertisecentrum rond hoogbegaafdheid.1 Via boeken, opleidingen en begeleiding bracht zij veel praktijkervaring bijeen in een herkenbare benadering.
Haar bijdrage is vooral sterk in de vertaling naar het dagelijks leven. Tegelijk is het belangrijk onderscheid te maken tussen een praktijkmodel, een herkenningskader en wetenschappelijk gevalideerde diagnostiek.
Het denk- en zijnsluik
Het denkluik richt zich op cognitieve kenmerken, zoals een sterk geheugen, snel leren, complexe verbanden leggen en behoefte aan intellectuele uitdaging. Het zijnsluik beschrijft onder meer perfectionisme, rechtvaardigheidsgevoel, een kritische instelling en gevoeligheid.
De combinatie maakt zichtbaar dat hoogbegaafdheid niet alleen gaat over wat iemand kan. Ook de manier waarop iemand zichzelf, anderen en de omgeving ervaart kan van invloed zijn op leren, relaties en welzijn.
De wisselwerking met de omgeving
Kiebooms benadering kijkt niet uitsluitend naar eigenschappen binnen het individu. Een sterke cognitieve behoefte kan in een passende omgeving tot nieuwsgierigheid en groei leiden, maar in een starre of weinig uitdagende omgeving tot verveling, terugtrekken of conflict.
Bij kinderen vraagt dit om samenhang tussen kind, ouders en school. Bij volwassenen kunnen autonomie, taakinhoud, leiderschap en organisatiecultuur een vergelijkbare rol spelen.
Praktische toegankelijkheid
Een belangrijke bijdrage van Kieboom is de toegankelijke taal. Abstracte ideeën over hoogbegaafdheid werden bruikbaar voor gesprekken over fouten maken, verwachtingen, gevoeligheid, motivatie en aanpassen.
Die herkenbaarheid kan mensen helpen hun ervaringen te ordenen. Het model kan ook begeleiders attenderen op sterke kanten die achter stress of onderpresteren uit beeld zijn geraakt.
Waarde en begrenzing
De genoemde kenmerken zijn niet exclusief voor hoogbegaafdheid. Perfectionisme, gevoeligheid en rechtvaardigheidsgevoel komen ook bij andere mensen en binnen andere profielen voor. Zij vormen afzonderlijk of samen geen diagnostische test.
Gebruik Kiebooms werk daarom als één waardevolle lens naast psychometrisch onderzoek, ontwikkelingsmodellen zoals dat van Gagné en ervaringsmodellen zoals Delphi. Een zorgvuldig beeld combineert praktijkkennis, onderzoek en de ervaring van de persoon zelf.
Meer lezen
Wat vond je van dit artikel?
Bedankt voor je reactie.
Vertel ons wat je vindt