Maskeren
De term
Maskeren betekent dat iemand bewust of onbewust gedrag aanpast om minder op te vallen of beter aan te sluiten bij de omgeving. Het eigen denken en voelen wordt daarbij deels verborgen.
Aanpassen of verbergen
Bij hoogbegaafdheid gebeurt maskeren vaak om verschil te verkleinen. Het helpt om mee te doen, maar kan ook afstand creëren tot het eigen functioneren.
Zie ook Aanpassen, Mismatch, Identiteit, Zelfbeeld en Authenticiteit.
Maskeren uitgewerkt
Maskeren kan ontstaan wanneer iemand merkt dat zichtbaar gedrag of communicatie niet goed aansluit bij de omgeving. Bij hoogbegaafdheid wordt het begrip vooral beschrijvend gebruikt; degelijk onderzoek naar maskeren komt vaker uit de autismeliteratuur en kan niet zonder meer worden veralgemeniseerd. Dat onderzoek laat wel zien waarom langdurig monitoren en aanpassen veel mentale inspanning kan vragen.1
Bij hoogbegaafde volwassenen gebeurt dit vaak subtiel. Het is geen bewuste strategie, maar een patroon dat zich ontwikkelt. Men leert wat wel en niet werkt in een omgeving en past zich daarop aan.
Het voordeel is dat maskeren sociale frictie vermindert. Het maakt communicatie vloeiender en voorkomt dat iemand als “anders” wordt gezien. Het nadeel is dat het energie kost en dat het eigen denken minder zichtbaar wordt.
Op de langere termijn kan maskeren leiden tot vervreemding. Iemand functioneert, maar voelt dat dit niet volledig overeenkomt met wie hij of zij is. Dit kan invloed hebben op identiteit en zelfbeeld.
De uitdaging ligt in bewustwording. Wanneer iemand herkent dat hij maskeert, ontstaat er keuze. Niet elke situatie vraagt om volledige openheid, maar ook niet elke situatie vraagt om aanpassing.
Maskeren is daarmee geen fout, maar een strategie. De vraag is niet of het gebeurt, maar in hoeverre het nodig is en wat het kost.